Hafif bir eğim, yüzeydeki bir hareket ya da renk geçişindeki bir farklılık. Bunlar, el yapımı üretimin ve çamurun yapısının bıraktığı izlerdir. Karakteristik izler; bir seramik objeyi kopyasız, benzersiz ve kişiye özel kılar. Bu yüzden KUSUR, Soil & Oil'de, malzemenin son sözüne de yer veren üretim anlayışının bir parçasıdır.
Tanıdık biri tanıdık kokar; çünkü bir kişinin kokusu tek bir kaynaktan gelmez ve siz o izlenimi kişiyle birlikte defalarca yaşarsınız. Kullandığı sabun ve kozmetikler, giysileri, yediği yemekler ve yaşadığı ev bu izlenime katkıda bulunabilir; zamanla koku ile kişi zihninizde eşleşir. Bu eşleşme kişiseldir: sizi birine götüren bir koku, başkasında hiçbir şey çağrıştırmayabilir.
İnsanlar birbirini kokuyla tanır mı?
En iyi bilinen örnek anne ve bebektir. 1983'te Physiology & Behavior dergisinde yayımlanan bir çalışmada (Porter, Cernoch ve McLaughlin) anneler, yalnızca kokudan yola çıkarak kendi bebeklerinin giydiği giysileri tanımadıkları bebeklerin giysilerinden ayırt edebildi. Bu, doğumdan sonraki ilk altı gün içinde görüldü; bebekleriyle yalnızca sınırlı temas kurmuş annelerde de doğumdan yaklaşık 20 ila 42 saat sonra yapılan testlerde görüldü. Araştırmacılar, koku duyusunun bebeği tanımada özellikle belirgin bir yol olabileceğini belirtti (PubMed).
Koku neden bir anıyı geri getirir?
Koku ve anı ilişkisi üzerine yapılan çalışmalar, kokunun anıyı çağırma biçiminin farklı olduğunu gösteriyor. Larsson ve arkadaşlarının 2014'te Frontiers in Psychology'de yayımlanan perspektif makalesine göre kokuyla uyanan otobiyografik anılar daha çok çocukluğa, yani yaşamın ilk on yılına ait; kişiler bu anılarda geçmişe geri götürülme duygusunu daha güçlü bildiriyor. Çalışmaların çoğu bu anıların diğer duyularla uyanan anılardan daha duygusal olduğunu bulmuş, bazı çalışmalar ise farklı sonuç vermiş.
Herz ve Schooler'ın 2002'de American Journal of Psychology'de yayımlanan çalışmasında da kokuyla birlikte hatırlanan anılar, aynı ipucunun görselle sunulduğu duruma göre belirgin biçimde daha duygusal bulundu. Larsson ve arkadaşları bir de şunu ekler: koku, sözel veya görsel ipuçlarına göre daha az anıyı çağırır. Yani koku anıyı sık sık değil, ama çağırdığında güçlü hissettirerek geri getirebilir.
Ev kokusu neden "ev" hissi verir?
Her evin kokusu orada yaşayanların yemeklerinden, temizlik ürünlerinden, bitkilerinden, tekstillerinden ve kozmetiklerinden oluşur; bu yüzden iki evin kokusu aynı olmaz. Bu karışımı her gün duyduğunuz için çoğu zaman fark etmezsiniz. Pellegrino ve arkadaşlarının 2017 tarihli derlemesine göre tekrarlı maruz kalmada kokunun algılanan yoğunluğu azalır; bir süre dışarıda kalıp eve girdiğinizde ya da başkasının evine girdiğinizde kokuyu fark etmeniz bu yüzden olabilir.
Evin kokusunu bilinçli kurmak istiyorsanız, buhurdanlıkta aynı yağ karışımını benzer saatlerde kullanmak o kokuyu zamanla evinizin bir parçası haline getirebilir. Çağrışım yine de size özgüdür; evinize gelen herkes aynı hatırayı yaşamaz. Misafirlerin kokuyu nasıl duyacağını düşünüyorsanız misafir gelmeden önce ev kokusunun nasıl seçileceği üzerine pratik bir rehberimiz var. Evdeki koku kaynaklarını anlamak için ev kokusunun kimlik olup olmadığını anlatan yazıya da bakabilirsiniz.
Uzaktaki biriyle aynı kokuyu paylaşmak mümkün mü?
Ayrı yaşayan çiftler, aileler ve arkadaşlar birbirinin giysisini ya da tanıdık bir nesneyi yanında tutabilir. Aynı kokuyu iki ayrı evde kullanmak da bu alışkanlığın sade bir biçimi olabilir: ikiniz de aynı yağ karışımını kendi buhurdanlığınızda kullanırsınız ve koku iki evin ortak noktası olur. Üç karışımı birlikte deneyebileceğiniz FLOW, GLOW ve PULSE 3'lü yağ karışımı seti hediye için de uygun bir seçenektir.
Kendi koku çağrışımınızı nasıl fark edersiniz?
Bir koku size birini ya da bir yeri hatırlattığında, aklınıza gelen ilk kişiyi veya mekânı not edin. Hatırladığınız anı kesin ve eksiksiz olmak zorunda değildir; ayrıntılar zamanla değişebilir. Koku hiçbir şey çağrıştırmıyorsa onu da yazın. Bu notları düzenli tutmak isterseniz kişisel bir koku günlüğü ritüeli adım adım bir yöntem sunuyor.
Kullanım ve güvenlik
Yağları yalnızca su dolu buhurdanlıkta kullanın ve yanan mumu gözetimsiz bırakmayın. Koku sizi ya da yanınızdaki birini rahatsız ediyorsa kullanmayın ve ortamı havalandırın.
Kaynaklar
- Porter, Cernoch ve McLaughlin (1983): Maternal recognition of neonates through olfactory cues
- Larsson ve ark. (2014): Olfactory LOVER: behavioral and neural correlates of autobiographical odor memory
- Herz ve Schooler (2002): A naturalistic study of autobiographical memories evoked by olfactory and visual cues
- Pellegrino ve ark. (2017): Habituation and adaptation to odors in humans
