A slight tilt, a movement across the surface or a variation in a colour transition. These are the marks left by handmade work and by the nature of the clay. Such marks make each ceramic object one of a kind and personal. This is why KUSUR is part of Soil & Oil's approach to making, one that leaves room for the material to have the last word.
Nane yağı, nane bitkisinin (Mentha × piperita) çiçekli kısımları ve yapraklarından elde edilen ve onlarca bileşenden oluşan bir uçucu yağdır; mentol ise bu yağın başlıca bileşenlerinden biri olan tek bir moleküldür. Mentol, duyu sinirlerinde soğuğu algılayan TRPM8 adlı kanalı etkinleştirerek serinlik hissi uyandırır.
Nane ile mentol arasındaki fark nedir?
Nane yağı bir karışımdır. Tallinn Teknik Üniversitesi ve Tartu Üniversitesi'nden araştırmacıların 2004 tarihli çalışmasında Avrupa'nın farklı ülkelerinden gelen nane örneklerinin yağında 46 bileşen tanımlandı ve bunlar yağın yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyordu. Başlıca bileşenler arasında menton, mentol, izomenton ve mentil asetat bulunur. NCCIH'ye göre nanenin kendisi de su nanesi ile yeşil nanenin doğal bir melezidir.
Mentol ise tek bir moleküldür. PubChem'deki mentol kaydına göre mentol nane kokulu, beyaz ya da renksiz kristal bir katıdır; L-mentolün erime noktası 43 °C olarak verilir ve bu nedenle oda sıcaklığında katıdır. Aynı kayda göre mentol, tarla nanesi yağından kristallendirilerek ayrılabildiği gibi timol ya da sitronelalden başlayan kimyasal yollarla da üretilebilir.
Bu fark etiket okurken işinize yarar. "Mentol yağı" diye aradığınız bir ürünün nane yağı mı, mentol mü, yoksa ikisini de içeren bir karışım mı olduğunu içerik listesi gösterir. Nane yağı için listede Latince adı, Mentha × piperita ya da Mentha piperita yazısını arayın. Botanik ad dışında parti numarası ve fiyat gibi işaretleri kaliteli uçucu yağ kontrol listemizle birlikte değerlendirebilirsiniz.
Nane yağında ne kadar mentol bulunur?
Oran yağdan yağa belirgin biçimde değişir. Aynı makalenin aktardığı Avrupa Farmakopesi şartnamesi (2004 itibarıyla), Avrupa'da ilaç sanayisinde kullanılan nane yağında mentolü yüzde 30,0-55,0, mentonu yüzde 14,0-32,0 aralığında ister. Şartname bu yağı, çiçeklenmiş bitkinin taze topraküstü kısımlarından buhar distilasyonuyla elde edilen renksiz, soluk sarı ya da soluk yeşilimsi sarı bir sıvı olarak tanımlar: karakteristik bir koku ve tadı vardır, ardından bir soğukluk hissi gelir.
Ölçülen örneklerde mentol bu aralığın altına da inebilir. Araştırmacılar 2000-2002 yıllarında yedi Avrupa ülkesinin eczanelerinden alınan sekiz kurutulmuş nane yaprağı örneğini laboratuvarda damıttı. Mentol en yüksek Yunan örneğinde yüzde 39,5, en düşük Rus örneğinde yüzde 1,5 çıktı; Rus yağı ise mentol yerine menton açısından zengindi (yüzde 38,2). Mentol ile menton oranı örnekler arasında 0,04 ile 2,8 arasında değişti. Yazarlar bu değerleri nane yağının ana kalite göstergeleri sayar ve farklı kökenli bitkilerin koku ve tat gibi duyusal özelliklerinin de büyük olasılıkla farklı olacağını belirtir.
Bir şişedeki mentol oranını gösteren belge, o partiye ait bir gaz kromatografisi (genellikle GC/MS) analizidir. Mentol ve menton yüzdelerini bir referans aralıkla karşılaştırırken GC/MS raporundaki yüzde alanlarını okumayı bilmek işinizi kolaylaştırır.
Mentol neden serinlik hissi verir?
Serinlik, duyu sinirleri düzeyinde başlar. 2002'de iki ayrı araştırma grubu aynı kanalı tanımladı. McKemy ve ekibi trigeminal duyu nöronlarından bir mentol reseptörü klonladı ve bu reseptörün serinden soğuğa uzanan sıcaklıklarla da etkinleştiğini gösterdi. Peier ve ekibi aynı kanalı TRPM8 adıyla tanımladı: kanal, ağrı ve sıcaklık algılayan sinir hücrelerinin bir alt grubunda bulunur ve laboratuvarda bu kanalı taşıyan hücreler hem soğuk sıcaklıklarla hem de mentolle etkinleşti.
Yudin ve Rohacs'ın 2012 tarihli derlemesine göre TRPM8, 26 °C'nin altındaki sıcaklıklarla etkinleşen bir kanaldır; mentol gibi bileşikler kanalın etkinleşme eşiğini daha yüksek sıcaklıklara kaydırır. Bir başka deyişle mentol varken kanal, tek başına onu etkinleştirmeyecek kadar ılık bir sıcaklıkta da etkinleşebilir.
Soğuk algısında TRPM8'in yanında başka mekanizmalar da rol oynar. Bautista ve ekibinin 2007 tarihli çalışması TRPM8'i çevresel soğuğun başlıca algılayıcısı olarak tanımlar: TRPM8'i olmayan farelerde duyu sinirlerinin soğuğa yanıtı büyük ölçüde azaldı, ama bu fareler 10 °C'nin altındaki yüzeylerden daha az etkili biçimde de olsa kaçınmayı sürdürdü. Yudin ve Rohacs da zarar verici düzeydeki soğukta TRPM8'den bağımsız mekanizmalara işaret eder. Bu çalışmalar hücre ve hayvan deneylerine dayanır ve serinliğin duyu düzeyinde nasıl algılandığını anlatır.
Nane kokusunu buhurdanlıkta nasıl kullanabilirsiniz?
Nane, Soil & Oil'in FLOW karışımında ardıç (Juniperus communis), bergamot (Citrus bergamia) ve greyfurt (Citrus paradisi) yağlarıyla birlikte yer alır; içerik listesinde Latince adıyla, Mentha piperita olarak yazılıdır. Ürün sayfası FLOW'un koku profilini topraksı, ferah, odunsu ve hafif narenciye olarak tanımlar.
FLOW'u KUSUR buhurdanlıkta kullanırken üst hazneyi yarısına kadar, yaklaşık 300 ml ılık suyla doldurup 8-10 damla karışım eklersiniz. Setteki tealight mum yaklaşık 5 saat yanar; su azaldığında ekleyin. KUSUR, Antalya'da kalıp dökümle şekillenip yaklaşık beş saat elle bitirilen sırsız stoneware bir buhurdanlıktır. FLOW'u ve diğer karışımları esansiyel yağlar koleksiyonunda inceleyebilirsiniz.
Kullanım ve güvenlik
Soil & Oil yağ karışımlarını yalnızca su dolu buhurdanlıkta kullanın. Yanan mumu gözetimsiz bırakmayın; odadan çıkarken ve uyumadan önce söndürün. Buhurdanlığı çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği bir yerde kullanın. Hamile ve emziren kişiler ile 3 yaş altı çocuklar için uçucu yağ kullanımında uzman görüşü alın.
