A slight tilt, a movement across the surface or a variation in a colour transition. These are the marks left by handmade work and by the nature of the clay. Such marks make each ceramic object one of a kind and personal. This is why KUSUR is part of Soil & Oil's approach to making, one that leaves room for the material to have the last word.
Buhurdanlıkta mum seçerken önce mumun boyutuna ve mumluğa oturup oturmadığına bakın; yanma süresi, mum maddesi ve fitil bundan sonra gelir. Standart tealight'lar yaklaşık 37 mm çapında ve 12-17 mm yüksekliğindedir; daha derin mumlar mumluğa sığmayabilir.
Önce boyut: mum mumluğa oturmalı
Buhurdanlıkta en çok tealight kullanılır. İngiltere'de 1999-2000'de alınan ürünlerle yapılan ve 2000'de yayımlanan bir tüketici güvenliği araştırmasında (Ticaret ve Sanayi Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı için hazırlandı) test edilen standart tealight'lar yaklaşık 37 mm çapında ve 12-17 mm yüksekliğindeydi; 22-26 mm yüksekliğindeki derin mumların taban sıcaklığı ve yanma süresi ise çoğu örnekte daha yüksekti. Buhurdanlığınızın mumluğu hangi boyutu karşılıyorsa o boyutu alın: mum yuvada dengeli durmalı, alevi ve mum kabı seramik duvara değmemeli.
Mumun altı da ısınır. Aynı testte düz tealight'larda taban sıcaklığı 54-79 °C ölçüldü, yüksekliği 22 mm'yi aşan bazı mumlarda ise 146 °C'ye kadar çıktı. Londra İtfaiyesi'nin daha önceki çalışması, tealight'ların altlıksız bırakıldığında üzerinde durdukları yüzeyi eritip tutuşturabildiğini göstermişti. Bu yüzden tealight'ı her zaman mumluk içinde kullanın.
Yanma süresi markadan markaya değişir
Aynı testte düz, renkli ve kokulu tealight'ların yanma süreleri markaya göre saatlerce farklıydı; süre aralıklarını tealight mumda kaliteyi anlatan yazımızda ayrıntısıyla verdik. Soil & Oil'in ürün bilgisine göre KUSUR setindeki mum yaklaşık 5 saat, standart bir tealight yaklaşık 3 saat yanar. İngiltere raporu ise tealight'ı yaklaşık dört saat yanan, nightlight'ı sekiz saat için tasarlanmış mum olarak tanımlar; yani süre ürüne göre değişir. Satın alırken ambalajdaki süreyi ve ölçüyü birlikte okuyun.
Ambalajında uzun yanma süresi yazan derin bir tealight mumluğunuza uymayabilir. Aynı testte yaklaşık 23 mm yüksekliğinde ve 9 saat yanacağı belirtilen beyaz bir tealight 5-6 saat sonra alev aldı, tabanı yaklaşık 300 °C'ye ulaştı.
Mum neyden yapılır?
Fitil erimiş mumu aleve taşır; yanan şey esas olarak bu eriyik mumdur. Raftaki mumların ana mum maddeleri şunlardır:
- Parafin: petrol rafinasyonunda ayrıştırılan mumsu maddeden elde edilir. 1850'lerde mumculukta kullanılmaya başladı ve bugün dünyada en çok kullanılan mum maddesidir.
- Soya ve palm mumu: soya ve palm yağlarının hidrojenlenmesiyle üretilen bitkisel mumlardır. 1990'ların sonunda ticari kullanıma girdiler.
- Balmumu: arılardan elde edilir. Çin'de Tang döneminde (618-907) kullanıldı, Avrupa'ya Orta Çağ'da girdi; pahalı olduğu için evlerde nadiren yakıldı.
- Don yağı ve stearin: Batı'da erken dönem mumları çoğunlukla hayvan yağından (don yağı) yapılırdı ve 13'üncü yüzyılda İngiltere ile Fransa'da ticari olarak üretiliyordu. 1820'lerde hayvansal yağlardan stearik asit elde edilerek sert ve dayanıklı stearin mumu üretildi.
Yani mumun hayvansal yağdan yapılıp yapılmadığı mum maddesine bağlıdır: balmumu arılardan, parafin petrolden, soya ve palm mumu bitkisel yağdan gelir. Hayvansal içerik sizin için önemliyse içerik listesinde mum maddesinin adını arayın.
Hangisinin daha temiz yandığı sorusuna ABD'deki mum üreticileri birliği National Candle Association (NCA) şöyle yanıt verir: kaliteli mum maddelerinin hepsi aynı biçimde temiz ve güvenli yanar, is bırakmayan bir mum maddesi de yoktur. Kuruma göre is esas olarak fitil uzadığında ya da hava akımı alevin biçimini bozduğunda çıkar. Bu nedenle mum maddesinin adından çok fitil boyuna, hava akımına ve ürün etiketine bakın.
Ön yüzde yazan "doğal içerikli" ifadesi mum maddesinin ne olduğunu söylemez. İçerik listesinde parafin, soya ya da balmumu gibi maddenin adını ve varsa koku kaynağını arayın. Buhurdanlıkta koku yağdan geldiği için kokusuz bir tealight, mumun kokusunun yağın kokusuna karışmasını önler.
Balmumunu ya da başka bir mum maddesini tealight yerine eriterek kullanmak ayrı bir ürün biçimidir; KUSUR için yöntem su ve yağdır. Bu farkı buhurdanlıkta wax melt mi, su ve yağ mı yazısında anlattık.
Fitil ve alev
Kaliteli fitillerin çoğu örgü ya da örme liflerden yapılır; ahşap fitilli mumlar da vardır. Fitil mumun tam ortasında dik durmalı, çünkü merkezden kaymış bir fitil mumun bir yanının daha hızlı erimesine yol açar. Alev fazla yakıt aldığında parlar ve is yapar, az yakıt aldığında söner; bu dengeyi fitilin kalınlığı ve boyu kurar.
Fitil uzamışsa ya da bir hava akımı alevin damla biçimini bozmuşsa az miktarda is çıkar. NCA her yakıştan önce fitili yaklaşık ¼ inç (6 mm) kısa tutmayı, mumu cereyandan ve havalandırma ağzından uzak yakmayı önerir. Sürekli titreyen ya da is yapan mumu söndürün, soğumasını bekleyin, fitili kısaltın ve cereyansız bir yerde yeniden yakın.
KUSUR setinde mum
KUSUR setinde seramik mumluk ve bir tealight mum bulunur. Kullanım adımları şöyledir:
- Mumluğu alt haznenin ortasına yerleştirin, tealight mumu içine koyun.
- Üst hazneyi yarısına kadar, yaklaşık 300 ml ılık suyla doldurun; 8-10 damla yağ karışımı ekleyin.
- Mumu yakın, üst hazneyi alt haznenin üzerine yerleştirin.
- Yanan mumu gözetimsiz bırakmayın. Su azaldığında ekleyin; kullanım bitince mumu söndürüp hazneyi temizleyin.
KUSUR koleksiyonundaki her set mumluk ve mumla birlikte gelir.
Kullanım ve güvenlik
Mumu sağlam, düz ve çevresinde başka eşya olmayan bir yüzeyde kullanın; ABD'deki Ulusal Yangından Korunma Birliği (NFPA) mumu yanıcı her şeyden en az 30 cm uzak tutmayı önerir. Odadan çıkarken ve uyumadan önce mumu söndürün; söndürdükten sonra mumluk ve hazne bir süre sıcak kalır, dokunmadan önce soğumasını bekleyin. Buhurdanlığı çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde kullanın. Diğer temel kurallar için mum kullanırken yangın güvenliği yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- The safety and use of tealights and candles (İngiltere Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (DTI) ile İçişleri Bakanlığı için hazırlanan tüketici güvenliği araştırması, Kasım 2000; ürünler 1999-2000'de alındı)
- National Candle Association, Elements of a Candle: Wax
- National Candle Association, Elements of a Candle: Wick
- National Candle Association, Candle FAQs
- National Candle Association, History of Candles
- NFPA (ABD Ulusal Yangından Korunma Birliği), Candle Safety